Việt Nam có các số khẩn cấp quốc gia gọi miễn cước từ mọi mạng điện thoại: 113 là công an (an ninh, trật tự, tội phạm), 114 là cứu hoả và cứu nạn, cứu hộ (cháy, nổ, mắc kẹt, đuối nước, sập đổ), 115 là cấp cứu y tế. Ngoài ra, 112 là số tìm kiếm cứu nạn và 111 là tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em. Khi gọi, nói ngay ba điều theo thứ tự: chuyện gì đang xảy ra, ở đâu (địa chỉ và một mốc dễ thấy), có bao nhiêu người cần giúp, rồi giữ máy để trả lời câu hỏi.
Biết số là một chuyện; gọi được nhanh, nói được rõ trong lúc hoảng là chuyện khác. Người mới đến Việt Nam còn gặp thêm hai trở ngại: tổng đài viên không phải lúc nào cũng nói được tiếng Anh, và địa chỉ ở thành phố lớn có hẻm trong hẻm khiến xe khó tìm. Bài này giúp bạn chuẩn bị trước những thứ đó, và biết khi nào nên tự đưa người bệnh đi viện thay vì chờ xe.
Gọi số nào cho việc gì
Trong tình huống hỗn hợp, ví dụ tai nạn giao thông có người bị thương và xe cháy, cứ gọi số liên quan nhất trước; các lực lượng sẽ phối hợp với nhau. Gọi nhầm số, tổng đài viên thường hướng dẫn hoặc chuyển tin.
| Số | Lực lượng | Gọi khi |
|---|---|---|
| 113 | Công an | Bị cướp, trộm đang diễn ra, đánh nhau, đe doạ, tai nạn giao thông cần giữ hiện trường, phát hiện hành vi phạm tội |
| 114 | Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ | Cháy, nổ, rò rỉ khí gas lớn, người mắc kẹt trong thang máy, trong xe, dưới đống đổ nát, người đuối nước, sự cố cần cứu hộ |
| 115 | Cấp cứu y tế | Người ngất, khó thở, đau ngực, co giật, chảy máu nhiều, chấn thương nặng, đột quỵ, trẻ nhỏ sốt cao li bì |
| 112 | Tìm kiếm cứu nạn | Tai nạn, thiên tai cần tìm kiếm cứu nạn, nhất là trên biển, sông, vùng núi |
| 111 | Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em | Trẻ bị bạo hành, xâm hại, bỏ rơi, có nguy cơ bị tổn hại; cũng nhận tư vấn |
Các số này dùng chung cả nước, không cần mã vùng. Lưu ý rằng gọi đùa, báo tin giả vào số khẩn cấp là hành vi bị xử lý theo pháp luật, và mỗi cuộc gọi giả có thể làm chậm một cuộc gọi thật.
Nói gì khi gọi: kịch bản ba mươi giây
Tổng đài viên cần thông tin theo một thứ tự nhất định để điều xe. Viết sẵn kịch bản này vào ghi chú điện thoại, kể cả bản tiếng Việt cho người nước ngoài, sẽ giúp bạn nói được khi đang run.
- Chuyện gì: "Có người bị tai nạn xe máy, bất tỉnh" hoặc "Nhà đang cháy ở tầng hai". Một câu, động từ rõ ràng.
- Ở đâu: số nhà, tên đường, hẻm, ngõ, kiệt; tên phường, xã mới sau sáp nhập 2025 và cả tên quen gọi nếu nhiều người vẫn dùng; một mốc dễ thấy như cổng trường, chợ, cây xăng, đầu cầu.
- Bao nhiêu người, tình trạng ra sao: còn thở không, còn tỉnh không, có chảy máu nhiều không, có trẻ em, người già, người mang thai không.
- Số điện thoại của bạn nếu tổng đài viên hỏi, và giữ máy không bận để họ gọi lại khi xe đến gần.
- Làm theo hướng dẫn qua điện thoại; tổng đài viên cấp cứu có thể hướng dẫn tư thế nằm, cách ép cầm máu trong lúc chờ.
Ở các khu dân cư nhiều hẻm, hãy cử một người ra đầu hẻm hoặc đường lớn đón xe, bật đèn điện thoại khi trời tối. Ở chung cư, báo bảo vệ toà nhà để giữ thang máy và mở lối cho cáng.
Chờ xe 115 hay tự đưa đi viện?
Ở Việt Nam, nhiều gia đình tự đưa người bệnh đi viện bằng xe máy, taxi hoặc ô tô riêng thay vì chờ xe cấp cứu, nhất là ở thành phố lớn giờ cao điểm. Lựa chọn này có lý khi người bệnh còn tỉnh, tự ngồi được, bệnh viện gần và có người đi cùng. Đến thẳng khoa cấp cứu, bạn sẽ được tiếp nhận ngay.
Ngược lại, nên gọi 115 và chờ khi người bệnh bất tỉnh, khó thở nặng, nghi đột quỵ, nghi chấn thương cột sống hay cổ sau tai nạn, chảy máu không cầm được, hoặc cần thở oxy, sốc điện tim. Đội cấp cứu có thiết bị và có thể bắt đầu xử trí ngay tại chỗ, điều mà xe máy hay taxi không làm được. Di chuyển sai tư thế người bị chấn thương cột sống có thể gây tổn thương vĩnh viễn.
Bên cạnh hệ thống 115 công, nhiều bệnh viện và một số đơn vị tư có xe cấp cứu riêng, thường dùng để chuyển viện hoặc đón người bệnh theo yêu cầu. Nếu gia đình có người bệnh mạn tính hay phải chuyển viện, nên lưu sẵn số tổng đài chính thức của bệnh viện quen, lấy từ kênh chính thức của chính bệnh viện đó, không lấy từ tờ rơi dán cột điện.
Tai nạn giao thông: việc nên làm và việc không nên làm
Tai nạn xe máy là tình huống khẩn cấp người sống ở Việt Nam có khả năng gặp nhiều nhất, dù là người trong cuộc hay người đi ngang. Phản xạ đúng trong vài phút đầu có ý nghĩa lớn.
- Bảo vệ hiện trường trước. Bật đèn khẩn cấp, nhờ người đứng phía sau ra hiệu cho xe khác chậm lại, tránh tai nạn thứ hai.
- Không vội bế người bị thương dậy nếu họ không tự cử động được hoặc kêu đau cổ, lưng; chỉ di chuyển khi có nguy hiểm trước mắt như cháy, nước dâng.
- Không tự tháo mũ bảo hiểm của người bất tỉnh trừ khi họ không thở và bạn được hướng dẫn hồi sức.
- Ép chặt vết thương đang chảy máu bằng vải sạch, giữ liên tục cho tới khi có người hỗ trợ.
- Gọi 115 khi có người bị thương, gọi 113 để công an đến lập biên bản; giữ nguyên xe, chụp ảnh hiện trường nếu an toàn.
- Không thoả thuận tiền bạc vội vàng khi chưa rõ mức độ thương tích và trách nhiệm; nếu có bảo hiểm xe, báo cho công ty bảo hiểm sớm.
Cháy nhà: nhà ống, chung cư mini và xe máy sạc trong nhà
Nhiều vụ cháy gây chết người ở các đô thị Việt Nam có chung một kiểu: nhà ống hẹp, tầng trệt vừa để xe vừa kinh doanh, cửa sắt khoá kín, ban công bịt lưới kín, chỉ có một cầu thang. Khi tầng trệt cháy, khói đen dâng lên rất nhanh và cầu thang trở thành ống khói. Người trên lầu không có lối ra thứ hai.
Phòng ngừa nằm ở những việc đơn giản: chừa một ô thoát hiểm có thể mở từ bên trong ở lồng sắt ban công hoặc mái; để chìa khoá cửa ở chỗ cả nhà biết; không sạc xe máy điện, xe đạp điện qua đêm ngay chân cầu thang; không để xăng, gas dự trữ ở tầng trệt; lắp thiết bị báo khói, có bình chữa cháy và biết cách dùng. Ở chung cư, nhất là chung cư mini, hãy tự tìm cầu thang thoát hiểm và kiểm tra cửa thoát hiểm có bị khoá hay chất đồ không ngay tuần đầu chuyển đến.
Khi có cháy: gọi 114, hô hoán hàng xóm, ngắt điện nếu an toàn. Khói là thứ gây chết người nhiều nhất, nên cúi thấp, che mũi miệng bằng khăn ướt, không đi thang máy. Nếu không xuống được, vào phòng có cửa sổ hoặc ban công, chèn khăn ướt vào khe cửa, ra hiệu để lực lượng cứu nạn biết vị trí. Không quay lại lấy đồ đạc.
Vài việc sơ cứu người không chuyên làm được trong lúc chờ
Những việc dưới đây không thay cho đội cấp cứu và không phải hướng dẫn điều trị. Chúng là các bước an toàn mà các khoá sơ cứu cơ bản thường dạy, giúp tình trạng không xấu đi trong những phút đầu. Nếu có điều kiện, một buổi học sơ cứu do hội chữ thập đỏ hay bệnh viện tổ chức đáng giá hơn mọi bài đọc.
- Người bất tỉnh nhưng còn thở: đặt nằm nghiêng an toàn để đường thở thông, nới lỏng quần áo chật, không cho ăn uống, không đổ nước vào miệng, theo dõi nhịp thở cho tới khi đội cấp cứu đến.
- Người không thở hoặc thở ngáp: gọi 115 ngay, nói rõ người bệnh không thở; tổng đài viên có thể hướng dẫn ép tim qua điện thoại. Nếu nơi đó có máy sốc tim tự động như ở sân bay, trung tâm thương mại, nhờ người mang tới.
- Người bị điện giật: ngắt cầu dao hoặc tách nguồn điện bằng vật khô không dẫn điện trước khi chạm vào người bị nạn; mùa mưa ngập, tuyệt đối không lội vào vùng nước có dây điện rơi.
- Người đuối nước: chỉ xuống nước cứu khi bạn bơi giỏi và có phao, dây, sào; cách an toàn hơn là ném vật nổi và gọi 114 hoặc 112. Không dốc ngược người bị nạn để "xốc nước", việc đó làm mất thời gian quý.
- Bỏng: làm mát vùng bỏng dưới vòi nước sạch mát trong nhiều phút, tháo nhẫn, đồng hồ trước khi sưng; không bôi kem đánh răng, nước mắm hay mỡ trăn như mẹo truyền miệng.
- Ngộ độc, uống nhầm hoá chất: giữ lại vỏ chai hay bao bì để đưa cho nhân viên y tế, không tự gây nôn, gọi 115 hoặc đưa đến cơ sở cấp cứu gần nhất.
Chuẩn bị trước cho người nước ngoài và gia đình mới đến
Lưu các số khẩn cấp vào danh bạ có tên. Gõ số thì dễ, nhưng trong lúc hoảng, tìm "Cấp cứu 115" trong danh bạ nhanh hơn nhớ. Dạy trẻ trong nhà biết ba số chính và biết đọc địa chỉ nhà.
Viết sẵn địa chỉ bằng tiếng Việt. Địa chỉ nhà, tên phường mới, mốc gần nhất, viết đúng dấu, lưu trong điện thoại và dán ở cửa tủ lạnh. Người giúp việc, người trông trẻ cũng cần biết chỗ này.
Học vài câu then chốt. "Cứu với", "gọi cấp cứu giúp với", "có người bị ngất", "nhà cháy", "địa chỉ là…". Người xung quanh ở Việt Nam thường sẵn lòng gọi giúp khi bạn ra hiệu.
Biết bệnh viện có khoa cấp cứu gần nhà. Tìm trước một bệnh viện công và một cơ sở tư có cấp cứu gần nơi ở, biết đường đi vào ban đêm. Lưu hồ sơ dị ứng, bệnh nền, nhóm máu nếu biết.
Có số liên hệ của đại sứ quán, lãnh sự quán. Người nước ngoài gặp sự cố nghiêm trọng, mất hộ chiếu hay bị tạm giữ nên liên hệ cơ quan đại diện nước mình; lấy số từ trang chính thức của cơ quan đó trước khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Gọi 113, 114, 115 có mất tiền không?
Các số khẩn cấp quốc gia được gọi miễn cước từ điện thoại di động và điện thoại cố định của mọi nhà mạng. Dịch vụ cấp cứu, vận chuyển người bệnh có thể phát sinh chi phí theo quy định của cơ sở y tế, nhưng điều đó không ảnh hưởng tới việc bạn được tiếp nhận và xử trí ngay.
Tổng đài khẩn cấp ở Việt Nam có nói tiếng Anh không?
Không phải lúc nào cũng có tổng đài viên nói tiếng Anh. Nếu bạn chưa nói được tiếng Việt, hãy nhờ người Việt ở gần gọi giúp, hoặc đọc địa chỉ đã viết sẵn bằng tiếng Việt và những từ chính như cấp cứu, cháy, tai nạn. Nói chậm, nhắc lại địa chỉ hai lần.
Xe cấp cứu 115 đến mất bao lâu?
Tuỳ khoảng cách, giao thông và số ca đang xử lý, nên không có con số chung. Giờ cao điểm ở thành phố lớn, xe có thể mất khá lâu để tới. Vì vậy, nếu người bệnh còn tỉnh và bệnh viện gần, nhiều gia đình chọn tự đưa đi; khi người bệnh bất tỉnh hay nghi chấn thương cột sống thì nên chờ đội cấp cứu.
Có số khẩn cấp chung 911 hay 112 cho mọi việc như ở nước khác không?
Việt Nam dùng các số riêng cho từng lực lượng: 113, 114, 115, và 112 là số tìm kiếm cứu nạn chứ không phải số khẩn cấp chung cho mọi việc như ở châu Âu. Gọi 911 không phải số khẩn cấp ở Việt Nam, nên hãy nhớ đúng các số trong nước.
Thấy trẻ em bị bạo hành thì gọi số nào?
Gọi 111, tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, để báo tin và được hướng dẫn. Nếu trẻ đang gặp nguy hiểm trước mắt, gọi 113 để công an can thiệp ngay. Bạn không cần có bằng chứng đầy đủ mới được báo; tổng đài sẽ phối hợp với cơ quan địa phương để xác minh.
Mất điện thoại hay bị lừa chuyển tiền có gọi 113 không?
Nếu đang bị cướp, bị đe doạ thì gọi 113. Bị trộm, mất đồ hay bị lừa đảo đã xảy ra thì nên đến công an xã, phường nơi xảy ra sự việc để trình báo, mang giấy tờ tuỳ thân và mọi bằng chứng có được; với tiền chuyển nhầm cho kẻ lừa, gọi ngay cho ngân hàng của bạn để đề nghị hỗ trợ.