Nam Bộ và Tây Nguyên chỉ có mùa khô, mùa mưa: đi tháng nào, mưa chiều ra sao

Nam Bộ và Tây Nguyên không có mùa đông theo nghĩa lạnh, mà chỉ có hai mùa: mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 và mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 11. Với người đi chơi, khoảng tháng 12 đến tháng 2 là dễ chịu nhất: trời khô, nắng nhẹ, buổi sáng mát. Tháng 3 và tháng 4 nóng nhất năm ở Nam Bộ. Mùa mưa vẫn đi được vì phần lớn là mưa rào buổi chiều, mưa to một hai tiếng rồi tạnh.

Tây Nguyên cùng nhịp hai mùa với Nam Bộ nhưng nằm trên cao nguyên nên mát hơn, ngày nóng đêm lạnh rõ rệt, và mùa mưa ở đây dai dẳng hơn. Đà Lạt là trường hợp riêng: mát quanh năm, khác hẳn cái nóng của TP.HCM chỉ cách vài giờ xe. Bài này giải thích nhịp hai mùa, những tháng nên tránh, và cách sống chung với mưa chiều cho người mới đến.

Vì sao phía Nam chỉ có hai mùa

Nam Bộ nằm gần xích đạo hơn, nhiệt độ quanh năm cao và khá đều, chênh lệch giữa tháng mát nhất và tháng nóng nhất chỉ vài độ. Không khí lạnh từ phương Bắc khi xuống tới đây đã yếu đi rất nhiều, chỉ đủ làm vài buổi sáng tháng 12, tháng 1 se se mà người Sài Gòn mừng rỡ khoe nhau "trời lạnh". Thứ thật sự chia năm làm hai là gió mùa.

Khoảng tháng 5, gió tây nam từ biển thổi vào mang theo hơi ẩm, cộng với nắng nóng làm không khí bốc lên mạnh vào buổi chiều, tạo thành mây giông và mưa rào. Kiểu mưa đó lặp lại gần như mỗi ngày cho tới khoảng tháng 10, tháng 11. Khi gió mùa đông bắc chiếm ưu thế, thổi từ lục địa qua, mưa dứt, trời khô và hơi mát, rồi nóng dần cho tới đỉnh vào tháng 4.

Tây Nguyên nằm ở sườn tây của Trường Sơn nên đón trọn gió tây nam mùa hè, mưa nhiều và kéo dài. Mùa đông, gió đông bắc bị núi chặn bên sườn đông, xuống tới cao nguyên thì khô, nên Tây Nguyên có mùa khô rất rõ, đất đỏ bazan bốc bụi, cỏ cháy vàng. Đây cũng là lý do Tây Nguyên và dải ven biển miền Trung chỉ cách nhau một dãy núi mà mùa mưa lệch nhau gần nửa năm.

So sánh hai mùa ở phía Nam: đi lại và sinh hoạt

Bảng dưới đặt hai mùa cạnh nhau cho ba vùng hay được hỏi nhất.

Người mới đến hay chọn mùa khô vì nghĩ mùa mưa sẽ hỏng chuyến. Thực tế, ở TP.HCM và Đông Nam Bộ, mùa mưa chỉ cần đổi giờ giấc một chút; còn ở Tây Nguyên, mùa mưa mới là lúc phải cân nhắc kỹ nếu định đi đường rừng, thác, đường đất.

Mùa khô ở Nam Bộ: dễ chịu nhất và nóng nhất đều nằm trong mùa này

Tháng 12 và tháng 1 là "mùa đẹp" của Sài Gòn. Gió đông bắc nhẹ thổi về, người địa phương gọi là gió chướng hay gió bấc, sáng sớm mát, trưa nắng nhưng không gắt, trời xanh, độ ẩm thấp. Đây cũng là mùa thành phố trang trí cuối năm, đường hoa, chợ hoa Tết, nên đông vui và nhộn nhịp.

Tháng 3 và tháng 4 nắng như đổ lửa. Đây là đỉnh nóng của năm. Trưa ra đường rất mệt, nhà không điều hoà khó ngủ. Người dân dời mọi việc ngoài trời sang sáng sớm và chiều tối, quán cà phê vỉa hè đông người từ chiều. Người mới đến nên uống đủ nước, ăn đồ mát, che nắng kỹ và nghỉ trưa trong phòng mát.

Mùa khô cũng là mùa hạn mặn ở ven biển. Các vùng ven biển phía Nam có thể bị nước mặn lấn sâu vào sông vào khoảng giữa và cuối mùa khô, ảnh hưởng nước sinh hoạt ở một số nơi. Với khách, điều này ít ảnh hưởng nếu ở khách sạn, nhưng người thuê nhà dài hạn ở vùng ven biển nên hỏi chủ nhà về nguồn nước.

Tết Nguyên đán rơi vào mùa khô. Thời tiết Tết ở phía Nam gần như luôn khô ráo, nắng đẹp. Nhưng trước Tết thành phố rất đông, sau đó lại vắng hẳn vì người lao động về quê. Muốn thấy TP.HCM yên tĩnh lạ thường thì đi vào mấy ngày đầu năm âm lịch, chỉ cần chấp nhận nhiều quán nghỉ. Đường phố thông thoáng, không khí trong hơn, chạy xe máy dạo phố buổi sáng mùng hai, mùng ba là trải nghiệm mà chính người Sài Gòn cũng thích.

Mùa mưa ở TP.HCM: sống chung với cơn mưa chiều

Cơn mưa chiều Sài Gòn có nhịp rất quen. Buổi sáng nắng, đến khoảng ba bốn giờ chiều mây đen kéo tới, gió nổi, rồi mưa ào ào trong khoảng một tiếng, có hôm kéo tới tối. Mưa xong trời mát hẳn, đường phố bốc hơi. Đầu mùa và cuối mùa mưa thường dữ hơn, có giông sét; giữa mùa có những ngày mưa dầm do ảnh hưởng của áp thấp hay bão ở xa.

Người TP.HCM sống chung với mưa bằng vài thói quen: luôn để bộ áo mưa trong cốp xe; tranh thủ đi việc vào buổi sáng; khi mưa to thì tấp vào hiên nhà, quán cà phê chờ thay vì cố chạy qua đường ngập; hẹn gặp buổi chiều thì nói thêm "mưa thì trễ chút nha". Gọi xe công nghệ lúc trời mưa thường lâu hơn và giá cao hơn ngày thường.

Ngập là chuyện khó tránh ở một số tuyến đường trũng, đặc biệt khi mưa lớn trùng với triều cường vào khoảng tháng 9 đến tháng 12. Nước triều lên cao làm cống thoát chậm, có lúc nước tràn lên mặt đường kể cả khi không mưa. Người thuê nhà nên hỏi kỹ con hẻm có ngập không; người đi chơi chỉ cần tránh chạy xe máy qua chỗ nước sâu vì dễ chết máy và khó thấy ổ gà.

Mùa mưa cũng có cái hay: trời mát hơn mùa khô, cây cối xanh, trái cây miền Nam vào mùa ngon nhất trong khoảng đầu mùa mưa. Với khách du lịch, chỉ cần đặt các buổi tham quan ngoài trời vào buổi sáng và để buổi chiều cho bảo tàng, trung tâm thương mại, quán xá.

Tây Nguyên theo mùa: bụi đỏ, hoa cà phê và đường đèo mùa mưa

Mùa khô ở Tây Nguyên khô thật sự. Buổi sáng sương mù, lạnh, có khi phải mặc áo khoác; trưa nắng gắt, gió mạnh, bụi đất đỏ bám vào xe, quần áo. Đây là mùa đường đi dễ nhất, thác nước ít nước hơn nhưng an toàn hơn, cảnh quan vàng úa xen những vườn cà phê, hồ tiêu xanh nhờ tưới. Khoảng giữa mùa khô, sau những đợt tưới, cà phê nở hoa trắng phủ đồi, mùi thơm lan cả vùng; thời điểm nở cụ thể mỗi nơi mỗi năm một khác.

Cuối mùa mưa sang đầu mùa khô, khoảng tháng 10 đến tháng 12, là mùa thu hoạch cà phê và cũng là lúc hoa dã quỳ vàng nở dọc đường. Người đi Tây Nguyên vì cảnh sắc thường chọn khoảng thời gian này.

Mùa mưa ở Tây Nguyên kéo dài và mưa nhiều. Đường đất ở các buôn làng thành bùn đỏ trơn, đèo nối Tây Nguyên với duyên hải có nguy cơ sạt lở, thác nước đẹp nhưng nguy hiểm vì nước dâng nhanh. Đi trong mùa này nên dùng ô tô thay cho xe máy ở những cung đường dài, theo dõi cảnh báo mưa lũ, và không tắm thác, suối khi trời đang mưa ở thượng nguồn.

Đà Lạt: mát quanh năm nhưng vẫn có mùa

Đà Lạt nằm ở độ cao khoảng một nghìn rưỡi mét nên mát quanh năm, ban đêm có lúc lạnh. Nhưng Đà Lạt vẫn theo nhịp hai mùa của Tây Nguyên. Mùa khô, khoảng tháng 12 đến tháng 3, trời xanh, nắng hanh, ít mưa, sáng sớm sương mù trên đồi thông; đây là mùa được ưa nhất và cũng đông khách nhất, nhất là dịp cuối năm, Tết và các kỳ lễ dài. Khoảng tháng 1, tháng 2 có mai anh đào nở ở nhiều nơi.

Mùa mưa ở Đà Lạt có những cơn mưa chiều gần như ngày nào cũng có, sương mù dày, độ ẩm cao. Không lạnh thấu xương như mùa đông miền Bắc nhưng ẩm và se, người từ TP.HCM lên thường bất ngờ vì không mang đủ áo. Mùa mưa ít khách hơn, giá phòng mềm hơn, ai thích không khí trầm, quán cà phê ấm áp thì lại ưa thời gian này.

Người lên Đà Lạt lần đầu nên mang áo khoác ấm, khăn, giày kín bất kể mùa nào. Đường đèo lên Đà Lạt có nhiều khúc cua và có thể sương mù dày vào sáng sớm hay chiều muộn, nên đi xe ban ngày nếu có thể.

Đi chơi cuối tuần quanh TP.HCM theo mùa

Người sống ở TP.HCM hay đi ngắn ngày ra các vùng xung quanh: biển Vũng Tàu, Long Hải, rừng ngập mặn Cần Giờ, núi ở Tây Ninh, vườn trái cây và sông nước ở Đồng Tháp, Vĩnh Long, hay lên Đà Lạt. Mùa khô là lúc các chuyến này thuận nhất: đường khô, trời nắng, chụp ảnh đẹp. Riêng leo núi và đi bộ đường dài vào tháng 3, tháng 4 nên xuất phát thật sớm vì nắng giữa trưa rất gắt, đá núi hấp nhiệt, dễ say nắng.

Mùa mưa không làm hỏng các chuyến cuối tuần nếu sắp giờ hợp lý. Đi sáng sớm, về trước giờ mưa chiều; chọn chỗ ở có mái che, có hoạt động trong nhà. Đầu mùa mưa là lúc vườn trái cây miền Tây và Đông Nam Bộ vào vụ, nhiều gia đình đi hái trái cây vào cuối tuần. Rừng ngập mặn, đầm lầy lại xanh tốt hơn hẳn mùa khô.

Hai thứ cần để ý khi đi cuối tuần là triều cường và kẹt xe. Các vùng ven sông, ven biển như Cần Giờ, Nhà Bè có thể ngập đường khi triều lên cao vào những tháng cuối năm, nên xem lịch triều trước khi đi. Còn kẹt xe ở cửa ngõ thành phố thì gần như tuần nào cũng có vào chiều thứ sáu và chiều chủ nhật; xuất phát sớm một hai tiếng hoặc về muộn sau tám giờ tối giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian ngồi trên đường.

Câu hỏi thường gặp

TP.HCM có mùa lạnh không?

Không có mùa lạnh thật sự. Vào khoảng tháng 12 và tháng 1, những buổi sáng sớm có thể xuống thấp hơn bình thường vài độ, gió hiu hiu, người Sài Gòn gọi vui là trời lạnh. Một áo khoác mỏng cho buổi sáng hay khi ngồi xe máy là đủ, không cần quần áo mùa đông.

Mùa mưa có nên đi Phú Quốc, Vũng Tàu không?

Vẫn đi được, nhưng cần biết mùa mưa trùng với mùa gió tây nam nên biển có ngày động, mưa rào chiều nhiều. Nên xem dự báo trước, chọn chỗ ở gần bãi tắm ít sóng, và giữ lịch linh hoạt cho các chuyến ra biển bằng tàu. Chi tiết theo vùng biển có trong bài đi biển mùa nào của cùng chuyên mục.

Mưa chiều thường bắt đầu lúc mấy giờ?

Thường vào khoảng từ giữa chiều đến chập tối, khi nắng nóng buổi trưa đã làm không khí bốc lên mạnh. Nhưng đây chỉ là nhịp thường gặp, có ngày mưa từ trưa, có ngày mưa đêm, có ngày không mưa. Theo dõi radar mưa trên ứng dụng thời tiết giúp đoán khá sát trong vài giờ tới.

Tây Nguyên mùa khô có lạnh không?

Ban đêm và sáng sớm khá lạnh, nhất là ở vùng cao như Đà Lạt, Pleiku, có khi phải mặc áo khoác dày. Buổi trưa lại nắng gắt và hanh khô. Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn, nên mặc nhiều lớp để cởi ra mặc vào dễ dàng là cách người địa phương thường làm.

Khi nào cà phê Tây Nguyên nở hoa?

Cà phê thường nở hoa vào giữa mùa khô, sau những đợt tưới nước hoặc mưa trái mùa, nhiều nơi rơi vào khoảng đầu năm dương lịch. Thời điểm chính xác thay đổi theo từng vùng và từng năm, hoa chỉ nở vài ngày. Muốn xem, nên hỏi người quen hoặc chỗ ở tại địa phương để biết vườn nào sắp nở.

Mùa mưa có làm tắc đường ở TP.HCM không?

Có, nhất là những ngày mưa lớn vào giờ tan tầm, khi nhiều tuyến đường trũng bị ngập và người đi xe máy dừng lại trú mưa. Thời gian di chuyển có thể dài gấp đôi bình thường. Nếu có hẹn quan trọng vào buổi chiều mùa mưa, nên đi sớm hơn hoặc sắp lịch vào buổi sáng.